Tính thuế GTGT

Thuế giá trị gia tăng tính theo hai chiều

Có hai câu hỏi khác nhau về thuế giá trị gia tăng, và chúng cần hai phép tính khác nhau. Câu thứ nhất: biết giá chưa thuế, cần biết khách phải trả bao nhiêu. Câu thứ hai: cầm hóa đơn ghi tổng tiền đã có thuế, cần tách xem trong đó bao nhiêu là thuế.

Chiều thứ nhất dễ: nhân giá chưa thuế với thuế suất. Chiều thứ hai là chỗ hay sai, vì không thể lấy giá đã có thuế nhân thẳng thuế suất. Phải chia: giá chưa có thuế bằng giá thanh toán chia cho một cộng thuế suất. Cơ quan thuế là nơi tra cứu thuế suất áp cho từng nhóm hàng hóa, dịch vụ cụ thể.

Các mức thuế suất đang áp dụng

1. Mức 0% cho hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu và một số trường hợp được coi như xuất khẩu.
2. Mức 5% cho nhóm hàng hóa, dịch vụ thiết yếu theo danh mục của luật.
3. Mức 10% là mức phổ thông, áp cho phần còn lại.
4. Mức 8% là mức 10% đã được giảm 2 điểm phần trăm theo nghị quyết của Quốc hội, áp dụng đến hết ngày 31/12/2026.

Việc giảm không áp cho tất cả. Nghị định 174/2025/NĐ-CP loại trừ viễn thông, hoạt động tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, kinh doanh bất động sản, sản phẩm kim loại, sản phẩm khai khoáng trừ than, và hàng hóa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt trừ xăng. Những nhóm này vẫn nộp 10%. Nhóm đang chịu 5% hoặc không chịu thuế thì giữ nguyên, không được giảm thêm.

Ba chỗ dễ tính sai

Chỗ thứ nhất là tách ngược. Trên hóa đơn ghi 10 triệu đồng đã có thuế ở mức 10%, tiền thuế trong đó không phải 10% của 10 triệu. Chia cho 1,1 rồi lấy phần chênh mới ra con số đúng, và nó luôn nhỏ hơn cách tính sai.

Chỗ thứ hai là dùng nhầm mức 8% cho hàng vốn chịu 5%. Giảm 2 điểm phần trăm chỉ áp cho nhóm đang chịu mức phổ thông. Hàng thiết yếu đang ở mức 5% giữ nguyên, không được giảm tiếp.

Chỗ thứ ba liên quan tới hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Cơ sở nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu không dùng mức 8% — họ được giảm 20% mức tỷ lệ phần trăm đang áp. Và kể từ đầu năm 2026, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp thuế giá trị gia tăng. Ngưỡng này đã thay hai mốc trung gian thấp hơn từng được đưa ra trước đó, nên các con số cũ còn lưu hành trên mạng đều đã lạc hậu.

Vì sao con số của bạn có thể khác

Thuế suất gắn với hàng hóa, dịch vụ chứ không gắn với người bán. Một doanh nghiệp có thể xuất hóa đơn với ba mức thuế suất khác nhau trong cùng một ngày, và một hóa đơn nhiều dòng có thể có nhiều mức. Khi đó phải tách từng dòng rồi mới cộng, không thể áp một mức chung cho cả hóa đơn.

Ngoài ra, thuế phải nộp của một doanh nghiệp không phải là thuế trên doanh thu. Theo phương pháp khấu trừ, số phải nộp bằng thuế đầu ra trừ thuế đầu vào được khấu trừ; một kỳ có đầu vào lớn hơn đầu ra thì không phải nộp và phần chênh được chuyển sang kỳ sau. Công cụ trên trang này tính thuế của một giao dịch, không tính số phải nộp của cả kỳ.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao có nơi ghi 8% có nơi ghi 10%? Vì mức giảm không áp cho mọi ngành. Hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục loại trừ vẫn ở mức phổ thông, còn phần lớn hàng hóa thông thường thì được giảm.

Mức 8% kéo dài đến bao giờ? Đến hết ngày 31/12/2026 theo nghị quyết hiện hành. Sau mốc đó, nếu không có văn bản gia hạn thì các nhóm được giảm quay lại mức 10%.

Tách thuế từ giá đã có thuế thế nào cho đúng? Lấy giá thanh toán chia cho một cộng thuế suất để ra giá chưa thuế, rồi lấy giá thanh toán trừ đi kết quả đó. Lấy giá đã có thuế nhân thẳng thuế suất sẽ ra số cao hơn thực tế.

Hộ kinh doanh nhỏ có phải nộp thuế giá trị gia tăng không? Từ đầu năm 2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp. Trên ngưỡng đó thì nộp theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu của ngành nghề tương ứng.